Üniversitelerle ilişiği kesilen veya bir yükseköğretim programına kayıt hakkı kazandığı hâlde kayıt yaptıramayanlara öğrenimlerine dönme hakkı tanıyan öğrenci affı düzenlemesi TBMM Genel Kurulunda kabul edildi. Düzenlemeyi içeren Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 7592 kanun numarasını aldı.
TBMM’nin resmî kayıtlarına göre kanun 30 Temmuz 2026 tarihinde kabul edildi ve 31 Temmuz’da Cumhurbaşkanlığına gönderildi. Ancak yapılan son kontrolde Cumhurbaşkanınca gerçekleştirilen işlem ile Resmî Gazete tarihi ve sayısı henüz TBMM kayıtlarına işlenmedi. Kanunun 24’üncü maddesinde düzenlemelerin yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği belirtildiği için öğrenci affı başvuruları henüz başlamadı ve dört aylık başvuru süresi işlemeye başlamadı.
Öğrenci affı kimleri kapsıyor?
Kanunun 14’üncü maddesiyle 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na geçici 85’inci madde eklenecek. Kabul edilen son metne göre düzenleme, yükseköğretim kurumlarında aşağıdaki düzeylerde öğrenim görürken ilişiği kesilenleri kapsıyor:
- Hazırlık sınıfları,
- İntibak programları,
- Ön lisans programları,
- Lisans tamamlama programları,
- Lisans programları,
- Yüksek lisans ve doktora dâhil lisansüstü programlar.
Kendi isteğiyle kaydını sildirenler de düzenlemenin kapsamına alındı. Bunun yanında, bir yükseköğretim programını kazanarak kayıt hakkı elde ettiği hâlde kayıt yaptırmayanlar da kanunda belirtilen şartları taşımaları durumunda başvurabilecek.
Kanunun ilk teklifinde daha önce benzer bir düzenlemeden yararlanmamış olma şartı bulunuyordu. Ancak TBMM’de kabul edilen nihai metinde bu şart yer almıyor. Bu nedenle daha önce öğrenci affından yararlanmış olmak, kabul edilen kanun metninde başlı başına bir kapsam dışı bırakılma gerekçesi olarak sayılmadı. Bu konudaki uygulama ayrıntılarının Yükseköğretim Kurulunun yayımlayacağı esaslarla netleşmesi bekleniyor.
Dört aylık başvuru süresi ne zaman başlayacak?
Öğrencilerin, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvurması gerekecek. Başvurusu kabul edilenler, 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek.
Dört aylık süre, kanunun TBMM’de kabul edildiği 30 Temmuz tarihinden değil, Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hesaplanacak. Bu nedenle öğrencilerin şu aşamada üniversitelere başvuru yaptığını düşünerek belge göndermemesi; Resmî Gazete, YÖK ve ilgili üniversitenin duyurusunu beklemesi gerekiyor.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olanlar için farklı bir süre uygulanacak. Bu kişiler, terhislerini takip eden iki ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurmaları hâlinde öğrenci affından yararlanabilecek. Yeniden öğrenime başlayanların askerlik erteleme işlemleri ise 7179 sayılı Askeralma Kanunu’nun ilgili hükümlerine göre yürütülecek.
Kimler öğrenci affından yararlanamayacak?
Kanunun kabul edilen son metninde bazı suçlar ve kurumlar bakımından kapsam dışı bırakılan gruplar ayrıntılı olarak sayıldı. Buna göre aşağıdaki nedenlerle ilişiği kesilenler veya belirtilen suçlardan mahkûm olanlar öğrenci affından yararlanamayacak:
- Terör suçundan mahkûm olanlar,
- Kasten öldürme, işkence veya eziyet suçlarından mahkûm olanlar,
- Cinsel saldırı veya çocukların cinsel istismarı suçlarından mahkûm olanlar,
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan mahkûm olanlar,
- Sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilen veya kayıt sırasında sahte belge verenler,
- Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 71’inci maddesinde düzenlenen suçlardan mahkûm olanlar,
- Terör örgütleriyle veya devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapılarla üyelik, mensubiyet, iltisak ya da irtibat nedeniyle ilişiği kesilenler.
Polis Akademisi ve bağlı eğitim kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Millî Savunma Üniversitesine bağlı harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler düzenlemenin dışında tutuldu.
Millî Savunma Bakanlığı, Polis Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı adına başka bir yükseköğretim kurumunda okurken ilişiği kesilenler de öğrenci affından yararlanamayacak.
Yatay geçiş ve açıköğretime geçiş hakkı tanındı
Öğrenci affından yararlanarak ayrıldığı üniversiteye yeniden kayıt yaptıranlara belirli şartlarla yatay geçiş talebinde bulunma imkânı da verildi. Öğrencinin yükseköğretime giriş yaptığı yıldaki ÖSYS veya YKS puanının, geçmek istediği aynı ya da farklı diploma programının aynı türdeki taban puanına eşit veya yüksek olması gerekecek.
Bu şartın sağlanması doğrudan yatay geçiş yapılacağı anlamına gelmiyor. Kabul edilecek öğrenci sayısı; programdaki mevcut öğrenci sayısı, üniversitenin fiziki koşulları ve ilgili üniversite senatosunun belirleyeceği esaslar dikkate alınarak kararlaştırılacak.
Öğrenci affıyla yeniden öğrenci statüsü kazananlar, başvurmaları hâlinde Anadolu Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi bünyesindeki eşdeğer açıköğretim ön lisans veya lisans programlarına yatay geçiş yapabilecek. Açıköğretime geçişin uygulama esaslarını belirleme yetkisi YÖK’e verildi.
Öğrenciler şimdi ne yapmalı?
Kanun henüz yürürlüğe girmediği için üniversitelerin başvuru belgelerini, başvuru yöntemini ve kesin tarihleri açıklaması bekleniyor. Kapsama girdiğini düşünen kişilerin ilişik kesme belgesi, eski öğrenci numarası, yerleştirme veya kayıt hakkı belgesi, transkript ve kimlik bilgileri gibi belgelerini hazırlaması yararlı olabilir; ancak üniversite duyurusu yayımlanmadan hangi belgelerin zorunlu olacağı kesinleşmiş değil.
- 7592 sayılı Kanun’un Resmî Gazete’de yayımlanması takip edilmeli.
- YÖK’ün uygulama usul ve esasları beklenmeli.
- İlişik kesilen veya kayıt hakkı kazanılan üniversitenin resmî duyuru sayfası kontrol edilmeli.
- Dört aylık sürenin Resmî Gazete’deki yürürlük tarihinden başlayacağı unutulmamalı.
- Sosyal medyadaki “başvurular başladı” paylaşımları üniversite duyurusu bulunmadan esas alınmamalı.
Düzenlemenin TBMM’de kabul edildiği ve 7592 kanun numarasını aldığı TBMM’nin resmî kanun bilgi sayfasından doğrulanabilir. Öğrenci affının kapsamı, dört aylık süre, yatay geçiş hakları ve kapsam dışındaki gruplar ise 7592 sayılı Kanun’un TBMM’de kabul edilen nihai metninde yer alıyor.